"Ang lahat ay nakaramdam ng pait ng pagkatalo sa digmaan sa Sudan. Ako man ay nakaramdam no’n."

Sino ako sa gitna ng kaguluhang ito?

Magpapakilala ako sa inyo: Ako si Aisha B, 28 na taong gulang. Dati akong taga-El Geneina, West Darfur. Binago ng digmaang ito ang lahat. Maayos ang buhay ko noon. Noong makumpleto ko ang aking pag-aaral ng kursong Sociology at Urban Development, nagtrabaho ako para sa isang NGO ng ilang taon. Ngayon, ako’y nagtatrabaho na para sa Doctors Without Borders bilang health promoter. Sa trabaho kong ito, ibinabahagi ko ang mga kaalaman tungkol sa kalusugan at kung anong mga serbisyo ang maaaring makuha sa Adré transit camp.

Tuwing umaga, kapag magsisimula na akong magtrabaho, maraming mga pasyente na ang naghihintay sa harap ng aming klinika. Tinatanong ko sila tungkol sa kanilang mga hinaing at ginagabayan ko sila kung saan silang ward dapat mapunta. Ang komunikasyon ay isang malaking hamon dahil sa maraming iba’t ibang wika ang ginagamit dito, kaya’t ako’y kumikilos upang pag-ugnayin ang mga medical team at mga pasyente.

Pagkatapos mabigyang-lunas ang unang malaking grupo ng mga pasyente, lilipat ako sa ward para sa mga batang may acute malnourishment. Doon, kakausapin ko ang kanilang mga kamag-anak— na kadalasa’y ang kanilang mga nanay— ukol sa pangangalagang ibibigay sa mga bata. Ipapaliwanag ko rin kung paanong nagiging epektibo ang therapy, kung paano nila maaalagaang mabuti ang kanilang mga anak, at kung paano mapigilan ang pagkakaroon ng relapse, o pagbabalik sa dating kondisyon. Namamahagi rin ako ng kaalaman tungkol sa mga sanhi ng malnutrisyon at kung paano mapoprotektahan ang mga bata mula sa mga sakit na gaya ng diarrhoea o malaria.

Minsan, nakatutulong na ang pakikinig. Ang bawat isang tao ay may sariling kuwento. Ang lahat ay nakaramdam ng pait ng pagkatalo sa digmaan sa Sudan. Ako man ay nakaramdam no’n. Lahat kami’y nagkaroon ng mga kahindik-hindik na karanasan at kinailangan naming iwan ang aming mga tahanan.

Kamakailan lamang, isang babae ang dumating sa klinika ng Doctors Without Borders kasama ang kanyang sanggol na anak. Makikita mo sila, si Manahil M. at ang kanyang anak na si Sabah sa kasunod na larawan. Mataas ang lagnat ng babae at pagdating pa lang nila sa klinika ay nawalan na siya ng malay. Kailangan naming may makausap sa kanyang pamilya.

Habang sinusuri ng aming doktor si Manahil, natawagan ko ang kanyang asawa gamit ang kanyang mobile phone. Nagmamadali siyang pumunta sa klinika. Samantala, inaalagaan ko at ng aking kasamahan ang limang buwan na sanggol na si Sabah, na sa kabutihang palad ay nasa maayos na kalagayan na.

Ayon sa aming doktor, si Manahil ay may malaria at matinding dehydration. Binigyan siya ng mga intravenous fluid at ng gamot para sa malaria. Sa loob lamang ng 20 na minuto, nagkamalay na siya, bagama’t nanghihina pa rin siya at nahihilo. Naroon naman ang kanyang asawa upang hawakan ang kanyang kamay at bantayan ang kanilang anak.

Buti na lang gumana ang ibinigay na lunas. Pagsapit ng gabi, nasa maayos na kalagayan na si Manahil at maaari nang lumabas ng klinika. Nakahinga na ako nang maluwag. Kung hindi siya gumaling, isang malaking trahedya iyon para sa kanyang asawa’t anak. Sa mga ganitong pagkakataon, mas lalong nakikita ko ang halaga ng pamilya.

Bakit walang tumutulong?

Isa lang ito sa maraming pamilyang nakasasalamuha ko araw-araw. Marami sa kanila ang wala pang maayos na masisilungan o tolda man lang. Nadudurog ang aking puso sa mga kondisyon ng kanilang pamumuhay.

Base sa malaking bilang ng mga taong dumarating, masyadong mabagal ang pagbabago sa dami ng ipinapaabot na pandaigdigang tulong. Hindi sapat ang mga rasyon ng pagkain. Maraming mga bata ang may acute malnourishment, at ginagamot namin sila sa pamamagitan ng pagbibigay ng therapeutic food sa aming mga pasilidad.

Ang sitwasyon sa Sudan ay mas malala pa. dumurugo ang puso ko sa tuwing nakatatanggap ako ng balita mula sa amin, at naiisip ko ang aking mga kaibigan at kamag-anak na naroon pa rin. Ayon sa UN, may mga 25 na milyong tao sa Sudan na nakararanas ng krisis sa pagkagutom—kalahati ng populasyon ng bansa.

Sa kabila ng matitinding labanan, ginagawa ng Doctors Without Borders ang lahat ng magagawa nito upang makapagbigay ng tulong sa maraming bahagi ng Sudan. Naalala ko noong nag-umpisa ang digmaan, maraming mga sugatan ang tumawid sa hangganan patungong Adré. May mga pinsala silang tinamo mula sa pagbobomba at sa barilan. Noong panahong iyon, nagtayo ang Doctors Without Borders ng inflatable hospital na may operating theatre. Kumikilos ang aming mga team nang lampas-lampas sa oras ng pagtatrabaho, kung kaya’t maraming buhay ang nasagip. 

Bagama’t kumaunti ang mga taong sugatan na dumadating sa Adré dahil sa pagbabago sa mga frontline, patuloy ang labanan. Lagi kong inaalala ang aking mga kamag-anak na nasa Sudan pa, ngunit wala akong ibang magawa kundi ang pagtuunan ang aking trabaho. Nalilibang ako ng aking mga pang-araw-araw na gawain. Ang kinikita ko ay sapat para suportahan ang aking pamilya, pero higit pa roon ay nakatutulong pa rin ako sa iba. Mapalad ako na maging bahagi ng isang team na matiyagang nagtatrabaho upang suportahan ang lahat ng tao rito.

Ito ay mga mahirap na panahon para sa atin. Ngunit, sa pamamagitan ng pakikinig at sa pag-alaga natin sa isa’t isa, marami tayong maaaring magawa. Tayong mga refugee ay mistulang isang malaking pamilya, nagbibigay ng lakas sa isa’t isa.

Naniniwala ako na may isang bagay na nagbubuklod sa ating lahat, kahit saan ka man nakatira: lahat tayo’y nangangailangan ng mga tao sa ating buhay na malapit sa atin at puwede nating asahan—lalo na kapag tayo’y nasa isang gipit na sitwasyon.  

Hindi ko alam kung sino ang makababasa ng mga salitang ito o saan. Subali’t, gusto kong ipadala sa inyo ang pinakamainit na pagbati mula sa Chad – at mula sa aking puso, pagbati rin galing sa Sudan.

Paalam,

Aisha B.