Gaza: Ang paggamit ng Israel ng mga kautusang lumikas ay “sikolohikal at pisikal na pakikidigma”

“Desperado na ang aming mga kasamahan,” sabi ni Omar Alsaqqa, ang logistics manager ng Doctors Without Borders. “Wala nang natitirang mga tolda, at wala na ring lugar upang magtayo nito. Hindi ko alam ang isasagot ko kapag tinatanong ako ng mga kasamahan namin kung saan sila pupunta kasama ang kanilang mga anak pagsapit ng gabi. Nauubusan na kami ng maaari naming gawin upang manatiling buhay.”

Ang mga kautusan sa paglikas at ang mga itinalagang mga no-go military zone ay sumasaklaw na ngayon sa mga 80% ng Gaza, at walang lugar sa Gaza ang hindi sinalakay. Noong Mayo 26, ginamot ng mga team ng Doctors Without Borders ang 17 na mga pasyente pagkatapos ng isang pagsalakay malapit sa Khan Younis healthcare centre sa Central Gaza, sa mismong lugar kung saan dapat lilipat ang mga tao. Lumikas man ang mga tao, bobombahin naman silang muli sa tinatawag na kanilang panibagong “ligtas na kanlungan”.  Mula noong Marso 18 ay may mga 600,000 na taong nawalan na naman ng tirahan.

“Ginising ko ang aking mga anak at sinabi sa kanilang lalabas lang kami sandali. Nagsimula silang mag-iyakan. Kinuha nila ang kanilang mga bag. Takot na takot ako pero pinilit kong magkunwang kalmado kahit na kumakabog ang puso ko sa takot,” paliwanag ni Asmaa Abu Asaker, ang liaison officer ng Doctors Without Borders, matapos makatanggap ng kautusang lumikas ang kanyang kapitbahayan.

Ang mga kautusan ay bigla-bigla na lang dumarating at nagtatakda ng maikling panahon sa pagpapatupad nito, kung kaya’t ang mga tao ay nalalagay sa isang imposibleng sitwasyon. Nakakakuha ang mga tao ng mga leaflet, nakakikita ng mga post sa social media o di kaya’y nakatatanggap sila ng tawag ukol sa isang napipintong pagsalakay. Naiiwan silang may limitadong  panahon para ihanda ang kanilang mga dadalhin at maghanap ng masisilungan. Ang pagpilit sa mga taong paulit-ulit na lumikas, kadalasan sa gabi, nang walang mapupuntahan at malalagay sa panganib ang kanilang mga buhay, ay hindi lang magdudulot ng pisikal na epekto, kundi pati na rin ng mabigat na sikolohikal na kahihinatnan.

“Ayaw kong mag-alsa balutan ngayon. Wala akong dadalhing mga bag, o mga papeles—wala kahit ano. Hindi ko alam kung bakit. Baka mali lang ang pag-iisip ko, pero di maproseso ng utak ko ang ideya na lilisanin ko na naman ang aking tirahan,” sabi ni Sabreen Al-Massani, isang psychotherapist ng Doctors Without Borders na ilang beses nang nawalan ng tirahan. “Simula na naman ng isang panibagong hamon, walang harina at mga supply ng pagkain. Dati’y may sarili akong buhay—bahay-trabaho, trabaho-bahay—isang normal na buhay. Bigla na lang, kailangan kong may mga kasama sa tirahan na mga di ko kilala. Magkakasama kaming namumuhay sa isang malupit na kapaligiran, kung saan walang mapagkukunan ng mga pangunahing pangangailangan, laging naghahabol sa supply ng tubig, at naghahanap ng lugar kung saan may mobile phone charging. Pagkatapos, isa na namang kautusan sa paglikas para sa aming buong lugar."

Habang ang mga kautusan sa paglikas ay tumutulak sa mga Palestino na magsiksikan sa mga paliit nang paliit na mga tirahan, ang mga puwersang Israeli ay sumasalakay pa rin sa mga lugar na hindi nakatanggap ng kautusang lumikas. Noong Abril 9, mahigit 20 na tao ang namatay sa isang airstrike na tumama sa isang residential block ng pitong gusali sa Gaza City. Kasama sa mga namatay ang mga pamilya ng dalawang staff ng Doctors Without Borders na nagtatrabaho noong nangyari ang airstrike. Huli na noong nalaman nilang ang kanilang mga mahal sa buhay ay nalibing sa ilalim ng mga gumuhong gusali.

“Lagi kaming alerto; maaari kaming makatanggap ng kautusang lumikas kahit anong oras. Hindi kami makatulog sa gabi sa kakaisip na baka kami na ang susunod,” sabi ni Al-Massani, sa kanyang paglalarawan kung paanong naaapektuhan ng mga kautusan ng paglikas ang kalusugang pangkaisipan ng mga Palestino, at kung paano ito nagdudulot ng pagkabalisa.

Nananawagan ang Doctors Without Borders sa mga puwersang Israeli na agad nilang tigilan ang sapilitang pagpapalikas sa mga tao at ang kasalukuyang kampanya ng ethnic cleansing ng mga Palestino sa Gaza. Nananawagan din kami sa mga kaalyado ng Israel na tigilan ang kanilang pagsuporta at pakikipagsabwatan.