Papua New Guinea: Ang pagpapatibay ng pangangalaga sa kanser sa buong paglalakbay ng pasyente sa Morobe

Noong 2022, 7,200 na mga tao ang tinatantiyang namatay sanhi ng kanser, at tinatayang pagdating ng 2030, maaaring magkaroon ng 16,506 na mga bagong kaso ng kanser sa PNG kada taon. Ang  mga pagtatayang ito mula sa International Agency for Research on Cancer (IARC) at GLOBOCAN na pinaniniwalaang higit na mababa kaysa sa actual burden, sapagka’t maraming mga kaso ang hindi natutukoy o naiuulat.

"Para sa maraming tao sa PNG, ang pagtanggap sa isang diagnosis ng kanser ay kadalasang nangangahulugan ng matinding pagdurusa, kawalan ng katiyakan, at pagharap sa sistemang pangkalusugan na nahihirapang tugunan ang mga lumalaking pangangailangan,” paliwanag ni Ivo Juliao, ang Cancer Initiative Coordinator ng Doctors Without Borders sa probinsya ng Morobe. 

May ilang mga pangunahing hamon sa sitwasyong ito. Bukod sa huli nang nagpapatingin ang mga pasyente, limitado ang kapasidad ng sistemang pangkalusugan sa pagbibigay ng napapanahon at angkop na diagnosis at paggamot. Limitado rin ang mga maaaring sumailalim sa mga operasyon, sa chemotherapy, at sa radiotherapy.  Nananatiling lubhang limitado ang pangangalaga sa kanser: dalawang pasilidad pangkalusugan lamang sa buong bansa ang nakapagbibigay ng mga partikular na serbisyo, at mayroon pa ring mga malalaking agwat sa makukuhang komprehensibong pangangalaga.

“Noong natukoy na may breast cancer ako, nasa advanced stage na ang sakit, kaya’t kinailangan kong ipatanggal ang dalawa kong suso,” sabi ng isang pasyenteng tinanggap sa palliative care ward ng ANGAU Memorial Provincial Hospital sa Lae, sa probinsya ng Morobe, ang pangalawang pinakamalaking lungsod sa PNG.

Pagtugon sa kritikal na kakulangan sa pangangalaga ng kanser

Ang ANGAU Hospital ay ang tanging Cancer Referral Center sa bansa. Tinatayang 80 hanggang 90% ng mga pasyente rito na natukoy na may kanser ay nangangailangan na ng end-of-life care, dahil dumarating sila nang malala na ang kanilang kondisyon. Dahil napakalimitado ng mga serbisyong kaugnay ng palliative care sa PNG, maraming mga pasyente ang nakararanas ng matagal at hindi kinakailangang tiisin na pisikal na sakit, hirap sa paghinga, pagduduwal, pagkabalisa, takot, at pagkawala ng dignidad sa pinakamahinang yugto ng kanilang buhay. Ang mga pamilya nila ay nagsisikap na mapangalagaan sila kahit na wala naman silang kaalaman o mga kasangkapan upang makapagbigay ng ginhawa. Sa kontekstong ito, ang pangangailangan para sa palliative care ay kagyat at malalim.

“Ang palliative care ay hindi lang pangangasiwa sa mga sintomas ng malapit nang mamatay. Ito ay tungkol sa pagpapaunlad ng kalidad ng buhay, pagpapagaan ng pagdurusa, at pagpapanumbalik ng dignidad ng mga pasyente at ng kanilang mga pamilya mula noong kanilang natanggap ang diagnosis,” sabi ni Owen Mgawi, ang Nursing Activity Manager ng Doctors Without Borders sa Morobe.

Upang mapunan ang mga puwang  na ito, sinimulan ng Doctors Without Borders/Médecins Sans Frontières (MSF) ang Morobe Cancer Initiative noong  Setyembre 2025 sa pakikipagtulungan sa mga lokal na awtoridad ng kalusugan.

“Ang pangmatagalang inisyatibang ito, na nakabase sa ANGAU Memorial Provincial Hospital, ay naglalayong patatagin ang pagpapatuloy ng pangangalaga ng kanser sa probinsya ng Morobe sa pamamagitan ng pagsuporta sa mapananatiling pag-unlad ng sistemang pangkalusugan. Sinisikap din nitong gawing mahalagang bahagi ang palliative care ng pangangasiwa ng kanser sa pamamagitan ng pagbibigay sa mga pasyente ng mapagkukunan ng libre at komprehensibong mga serbisyo,” dagdag ni Ivo.

Isang pangunahing pinagtutuunan ay ang pagpapalakas ng kapasidad ng mga nars.

“Ang mga nars ang pinakamatagal na nakakasalamuha ng mga pasyente. Sila ang unang nakakapansin kung may nararamdaman ang pasyente na sakit, pighati, o mga pagbabago sa kanilang kondisyon. Ang kanilang abilidad na matasa ang mga sintomas,makapagbigay ng ginhawa, magpahayag nang malinaw, at magbigay ng suportang ispiritwal ay sentro ng de-kalidad na palliative care,” dagdag ni Owen.

Ang Doctors Without Borders ay nagbibigay ng mga pagsasanay na teoretikal at on-the-job ukol sa mga prinsipyo ng palliative care, pagtatasa ng mga sintomas, pangangalaga sa mga sugat, at suportang psychosocial at ispiritwal. Sa mga pagsasanay na ito, ang mga nars ay tinuturuan kung paanong gumamit ng mga pain assessment tool, na nagbibigay sa kanila ng kakayahang matukoy ang antas ng sakit na nararamdaman ng mga pasyente at tugunan ito ng ligtas na paggamot. Tinutulungan din ng Doctors Without Borders ang mga nars sa pagtuturo sa mga pamilya kung paano pangasiwaan ang pag-inom ng gamot sa tahanan, bawasan ang takot sa paggamit ng mga gamot, at maiwasan ang maling paggamit ng mga ito.

Dagdag pa sa clinical training, tinutulungan din ng Doctors Without Borders ang mga nars na matukoy ang mga emosyonal, social, at ispiritwal na pangangailangan ng kanilang mga pasyente at iugnay sila sa mga social worker o iba pang mga serbisyong pangsuporta.

“Kapag ang mga tao’y nagkakasakit nang malubha, may ibang nakararamdam na ang kanilang sakit ay tila parusa, o senyales na inabandona na sila ng Diyos,”paliwanag ni Owen. “Ang pagkilala sa mga ganitong emosyon at ang pag-uugnay ng mga pasyente sa mga makapagbibigay ng tamang suporta ay mahalagang bahagi ng palliative care.”

Sa ANGAU Hospital, may pagbabago sa kapaligiran ng palliative care unit: mas bukas ang mga pasyente, at ayon sa mga nars, nakapagbibigay na sila ng pangangalagang may higit na pagmamalasakit at kalinawan. Madalas na inilalarawan ni Sister Abel, isang nurse manager, ang sitwasyon bilang “ang kagalingan ng mahika ng MSF”.

Ang pagpapatibay ng mga kakayahan ng mga nars ay hindi lamang nagbibigay ng agarang ginhawa sa mga pasyente, ito rin ay nagtatatag ng pangmatagalang kapasidad ng sistemang pangkalusugan ng probinsya. Ang pagbabago ay hindi lamang pinatatakbo ng mga medikal na kagamitan o gamot, kundi pati na rin ng kaalaman, mga kakayahan, at presensya ng tao. 

Mananatiling isang malaking hamon ang kanser sa PNG sa mga darating na taon, ngunit hindi kailangang magpatuloy ang pagdurusa. Bagama’t ang sakit, takot, at pag-iisa ay hindi maiiwasan para sa mga pasyenteng may kanser, layunin ng proyektong ito na matiyak na ang pangangalaga ay madaling maabot at ang ginhawa ay posibleng makamtan, sa pamamagitan ng paglalapit ng mga serbisyo sa mga pasyente at komunidad.